Phong tục ngày Tết miền Tây có gì đặc biệt?

Phong tục ngày tết miền tây

Phong tục ngày Tết miền Tây mang đậm nét văn hóa của cộng đồng dân cư miền Châu thổ với sự giao thoa tập quán của các dân tộc anh em Kinh, Hoa, Khmer. Tết miền Tây không chỉ độc đáo bởi là những ngày lễ cổ truyền của dân tộc mà còn là dịp để bà con quanh năm bươn chải trở về quê hương, để các thành viên trong gia đình sum họp, dành cho nhau những lời chúc yêu thương nhất.

Những ngày cận Tết, không khí tại các tỉnh miền Tây dường như sôi động hơn những ngày thường, mọi người đều trở nên bận rộn hơn, chạy đôn chạy đáo để chuẩn bị mọi thứ cho ngày Tết tươm tất cũng như phải đầy đủ lễ nghi lưu truyền bao đời.

Dọn dẹp trang hoàng nhà cửa đón Tết

Theo quan niệm xa xưa, việc dọn dẹp trang hoàng nhà cửa không chỉ giúp sạch sẽ, tươm tất hơn mà còn là để xóa đi những điều xấu trong năm cũ. Nhà cửa ngăn nắp, sáng ngời còn mang phước lộc vào nhà. Do đó, bắt đầu từ ngày 23 tháng Chạp, hầu như nhà nào cũng bắt đầu dọn dẹp, lau chùi hết mọi ngóc ngách trong nhà, vứt bỏ những món đồ cũ, sắm sửa thêm những món đồ mới cho không gian trong nhà được sáng sủa, tươi mới hơn.

Lặt lá mai, trồng giàn bông trước sân

Cây mai và hoa trưng tết có lẽ là những hình ảnh không thể thiếu trong những ngày tết cổ truyền ở miền Tây Nam Bộ. Bà con sẽ rủ nhau lặt lá mai vào ngày 15,16 tháng Chạp, lặt lá vào khoảng thời gian này sẽ giúp mai nở bông vào đúng ngày Tết. Bên cạnh lặt mai, bà con còn trồng xung quanh nhà những chậu bông cúc đồng tiền, cúc mâm xôi, hoa mào gà rực rỡ sắc màu, vừa tạo sinh khí vừa làm chỗ cho con cháu chụp hình tết.

Hoa tết miền Tây
Hoa tết miền Tây

>>> Xem thêm: Làng hoa tết miền Tây

Đi thăm mộ tổ tiên

Khoảng thời gian từ ngày 23 đến ngày 30 tháng Chạp con cháu trong gian đình sẽ đi thăm, quét dọn mồ mả ông bà tổ tiên. Họ thường mang theo trái cây, nhang đền để cúng và mời ông bà về nhà mình ăn tết. Đây chính là phong tục ngày tết miền tây phổ biến thể hiện lòng thành kính, hiếu đạo với ông bà, tổ tiên, những người đã mất.

Đưa ông Táo về trời ngày 23 tháng Chạp

Theo phong tục ngày Tết miền Tây, ngày 23 tháng Chạp âm lịch là ngày tiễn đưa ông Táo về trời, báo cáo những điều gia chủ đã làm được trong một năm vừa qua và nhờ ông Táo xin cho gia chủ thêm nhiều điều may mắn cho năm mới. Từ sáng sớm, các chị các mẹ sẽ ra chợ mua những nguyên liệu tươi ngon nhất về làm mâm cơm tiễn Táo về trời. Trong đó nhất định phải có chè trôi nước, với ý nghĩa cầu mong mọi việc sẽ trôi chảy, thuận lợi.

Ngoài ra không quên mua cá chép về thả dưới sông để làm phương tiện cho ông Táo về trời. Sau ngày đưa ông Táo về trời sẽ đến ngày đưa các vị thần khác về trời vào ngày 24 tháng Chạp âm lịch, đến ngày 25 tháng Chạp âm lịch sẽ là ngày tiễn đưa ông bà tổ tiên về trời.

Bày mâm ngũ quả cúng ông bà

Không chỉ riêng miền Bắc, phong tục ngày tết miền tây cũng trưng mâm ngũ quả trên bàn thờ gia tiên. Ở mỗi nơi đều sẽ có chọn lựa những loại trái cây khác nhau nhưng chung quy vẫn phải có năm loại trái tượng trưng cho năm màu sắc của ngũ hành với mong muốn một năm mới thuận lợi, bình an, may mắn. Bên cạnh đó còn có một cặp dưa hấu xanh vỏ đỏ lòng tượng trưng cho sự may mắn, thành công.

>>> Xem thêm: Mâm ngũ quả ngày Tết miền Tây

Ở miền Tây thì bà con sẽ sử dụng năm loại trái mãng cầu, dừa xiêm, đu đủ, xoài, sung với ý nghĩa “cầu – vừa – đủ – xài – sung”, nguyện năm mới gia chủ sẽ có thêm nhiều của cải đủ xài, gia đình sung túc ngày càng đi lên, sung sướng, đủ đầy. Bà con cũng sẽ kiêng kị sử dụng những loại trái có ý nghĩa không tốt như chuối (chúi xuống), lê (lê lết), sầu riêng (buồn bã), cam quýt (quýt làm cam chịu)

Những món ăn phải có theo phong tục ngày Tết miền Tây

Đầu tiên có thể kể đến món bánh tét, món bánh truyền thống của người miền Tây Nam Bộ. Đây là món bánh không thể thiếu trong những ngày lễ tết, đặc biệt là ngày tết cổ truyền của dân tộc. Bà con miền Tây thường nấu bánh tét vào tối ngày 29 tết, cả gia đình tụ họp vừa gói, vừa nấu, vừa canh nổi bánh tét suốt cả đêm thực sự rất vui.

Nấu bánh tét ngày xuân
Nấu bánh tét ngày xuân

Bên cạnh bánh tét, thịt kho hột vịt cũng là món đặc trưng của ngày tết miền tây. Vừa để cúng ông bà, vừa để gia đình ăn và vừa để đãi khách. Chọn món thịt kho hột vịt ngoài vì có thể để lâu, không hư hỏng trong những ngày tết, mà đây còn là món ăn với ý nghĩa vuông tròn vẹn toàn, mang lại nhiều may mắn, sung túc cho gia chủ trong năm mới.

Món ngon ngày tết miền tây
Món ngon ngày tết miền tây

Ăn kèm với bánh tét, thịt kho hột vịt còn có nồi canh khổ qua với ý nghĩa mong muốn mọi điều khó khăn trong năm cũ đều qua đi, năm mới sẽ có thêm nhiều điều tốt lành. Củ kiệu tôm khô giúp mâm cơm có thêm nhiều màu sắc và bớt ngán khi có quá nhiều món dầu mỡ.

>>> Xem thêm: Những món ngon ngày tết miền tây

Đón giao thừa và làm lễ cúng tổ tiên

Giao thừa là khoảnh khắc thiêng liêng, chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Trước giây phút giao thừa, mọi người thường chuẩn bị một mâm cơm cúng gia tiên đồ sộ, gồm đầy đủ các vật phẩm như gà cúng, xôi, chè, bánh tét, trái cây,… để mời ông bà về ăn tết cùng với gia đình. Điều này thể hiện giá trị đạo đức quý báu của của người Việt, nhắc nhở con cháu biết gìn giữ đạo lý uống nước nhớ nguồn, không được quên nguồn gốc, ông bà tổ tiên.

Chuẩn bị đón giao thừa
Chuẩn bị đón giao thừa

Thời khắc giao thừa đến, cả nhà lại quây quần bên nhau, chia sẻ mọi buồn vui của năm cũ, cùng thưởng thức những món ăn ngon giúp gạt bỏ mọi ưu phiền và thắt chặt thêm tình thâm.

Chúc Tết và lì xì đầu năm

Không chỉ là phong tục ngày tết miền tây truyền thống, đây còn là một nét đẹp văn hóa của người Việt Nam. “Mùng 1 tết cha, mùng 2 tết mẹ, mùng 3 tết thầy”, vào những ngày tết, con cháu sẽ quây quần chúc thọ ông bà, mừng tuổi mẹ cha, mong sang năm mới luôn dồi dào sức khỏe, bình an. Ông bà sẽ cho các cháu nhỏ những bao lì xì đỏ rực với ý nghĩa năm mới con cháu sẽ nhận được thật nhiều may mắn, học hành tấn tới, làm việc thành công.

Đi lễ chùa đầu năm

Lễ chùa đầu năm
Lễ chùa đầu năm

Những ngày đầu năm mới, người miền Tây thường sẽ đi lễ chùa đầu năm nhằm tỏ lòng thành kính với Đức Phật, các vị tổ tiên. Cầu mong cho một năm mới nhiều may mắn, được phù hộ đạt được nhiều thành công, sức khỏe, bình an. Ngoài ra, đi lễ chùa đầu năm còn giúp mọi người gột rửa những điều cũ, để bản thân trở nên thanh tịnh hơn.

Những kiêng kị đầu năm người miền Tây tránh làm

Với người miền Tây, những ngày đầu năm mới thường đại diện cho cả năm nên người ta rất kỹ càng trong mọi hoạt động để tránh xui rủi trong năm mới.

  • Trước 29 tết, các lu, hũ chứa gạo, muối, nước phải được đổ đầy để mong một năm mới được đầy đủ.
  • Người ta dọn dẹp nhà sạch sẽ trước tết và kiêng quét rác trong 3 ngày tết, vì quét rác đồng nghĩa quét bỏ đi hết lộc trong nhà.
  • Không được mặc quần áo đen trắng hay làm vỡ đồ đạc… vì đó đều tượng trưng cho những điều không may mắn.
  • Con cháu phải về kịp trước lúc giao thừa nếu không năm sau sẽ phải vất vả ngược xuôi
  • Khách đến nhà được gia chủ mời cơm thì không nên từ chối để tránh hiềm khích về sau.

Mặc dù phong tục ngày tết miền Tây có đôi chút khác so với miền Bắc, nhưng chung quy vẫn giữ được sự chỉn chu, tươm tất, độc đáo và dân dã. Tết là dịp để gia đình đoàn tụ, sum họp, cùng nhau gặp gỡ thưởng thức bánh mứt, chia sẻ những điều đã gặp phải trong năm và gửi đến nhau những lời chúc chứa chan tình cảm, hạnh phúc, bình an và đủ đầy.

Hoài Nguyễn

Ảnh: Internet