4 Giai đoạn trong Đám Giỗ Miền Tây, phong tục quê em

dam gio mien que

Phong tục đám giỗ miền tây có từ lâu đời ở người Việt Nam nói chung, người Miền Tây nói riêng (không tính những người theo tôn giáo khác), được truyền từ đời này sang đời khác. Có nhiều lần cúng ví dụ như: Cúng tuần, cúng 49 ngày, 81 ngày, 100 ngày, cúng năm,…

Dân gian có câu:

Anh chết ba năm sống lại một giờ

Để xem người ngọc phụng thờ ra sao?

Khi đến ngày, tháng ông bà qua đời, con cháu sẽ tiến hành là đám giỗ còn có cách gọi khác là đám cúng cơm. Đây cũng là dịp để con cháu sum họp lại để tưởng nhớ người thân đã mất.

>>> 10 Món ngon ngày Tết miền Tây không thể thiếu

>>>>Mâm cúng Ông Công Ông Táo 23 tháng Chạp gồm những gì?

1. Việc đầu tiên trong đám giỗ miền tây là dọn dẹp bàn thờ

Chủ nhà là người đảm nhiệm việc này. Công việc cũng không quá phức tạp. Trước tiên gia chủ sẽ dùng một cây chổi bông để quét hết bụi bẩn trên bàn thờ, lau di ảnh, hai chân đèn. Mấy tụi con nít sẽ được giao cho nhiệm vụ quan trọng là lau thật sạch chân bàn thờ (Tân trang chỗ ở cho ông bà).

Thiet ke khong ten 7
Dọn bàn thờ – Phong tục đám giỗ miền quê

Chiếc lư sẽ được chăm chút đặc biệt hơn do đó là nơi ký gửi những ước nguyện của người sống thắp lên cho người đã khuất. Trước khi đám giỗ, gia chủ phải bỏ hết chân nhang cũ nhưng chừa lại ba cây, đổ sạch lớp cát hoặc gạo trong chiếc lư. Sau đó sẽ mang đi rửa lại thật sạch, phơi dưới nắng cho khô và cho cát hoặc gạo mới vào để bắt đầu một năm mới cho người đã khuất.

Hai bên góc sẽ được đặt hai chân đèn, ở giữa sẽ có ba chung nhỏ để châm rượu, trà. Không thể không có bình hoa, dĩa trái cây. Ngoài ra còn có cây đèn cóc hoặc đèn cầy để thắp sáng bàn thờ.

2. Chuẩn bị các món ăn cúng trong ngày đám giỗ miền tây

Gần tới đám, chủ nhà phải chuẩn bị trước nửa tháng, từ việc dọn dẹp nhà cửa, lựa nếp, rọc lá chuối, làm lạt để gói bánh, chuẩn bị những cây củi thật to để đun nấu,…Trước ngày giỗ chính tầm 1 đến 2 ngày thì bà con, dòng họ, hàng xóm đến giúp. Đàn bà, con gái thì gói những chiếc bánh tét để dâng lên ông bà.

Đây cũng là dịp mà các bà các cô trổ tài khéo tay và dạy cho cháu gái biết nấu nướng sau này. Đàn ông thì có nhiệm vụ riêng là làm heo, thịt thì để cho các cô nấu đồ cúng, còn đồ lòng hoặc xương thì được các chú tận dụng nướng hoặc nấu món nhậu để lai rai.

Gói bánh đám giỗ - Phong tục
Gói bánh đám giỗ – Phong tục đám giỗ miền tây

Đến chiều, chủ nhà nấu cơm cúng bình thường, khi tàn nhang, mọi người sẽ ngồi lại ăn uống, đàn ca lai rai vài xị đế,….Mâm cúng thường sẽ không thiếu cơm (vì vậy người dân gọi là cúng cơm), món lẩu là món nhất định phải có, thịt heo kho nước dừa, thịt heo kho với hột vịt, đậu đũa (đậu que) xào tôm thịt, khóm xào, khổ qua dồn thịt, vịt gà nấu cà ri,… Đám lớn thì có gà vịt không thì có thịt heo, tôm cá cũng được. Riêng thịt chó chỉ làm để anh em dòng họ nhậu chơi chứ không cúng lên bàn thờ tổ tiên.

3. Ngày giỗ chính.

Tờ mờ sáng , con cháu, hàng xóm tay cầm con vịt con gà, người thì hộp trà bọc bánh, có khi là tôm càng, cá lóc,…hoặc bia rượu mang đến để phụ chủ nhà lo lễ cúng. Đồ cúng thường là kiếm bắt, tự trồng, chứ ít khi mua, có như vậy mới thành tâm. Mọi người đến càng lúc càng đông, người thì làm vịt, gà, người nấu nước châm trà cho các bác, các cụ, người lo bánh mứt đãi khách,..

Các cụ cao tuổi thì ngồi với nhau đàm đạo về chuyện đời, chuyện con cái,.. những anh em dòng họ lâu ngày gặp lại thì cười nói rộn ràng, hỏi thăm về cuộc sống, công việc, vợ chồng,…Vừa là dịp để con cháu tụ họp nhận mặt họ hàng, nhớ mặt bà con dòng họ,.. Có lẽ chỉ có những ngày giỗ như thế này mới có thể tề tựu đông như vậy.

Họp mặt họ hàng trong đám giỗ miền tây
Họp mặt họ hàng trong đám giỗ miền tây

Đến tầm 9 – 11 giờ khi nấu nướng chiên xào xong thì bắt đầu bài lên cúng. Ngoài mâm cúng chính được bài tươm tất trên bàn thờ. Thì sẽ có những mâm khác: mâm cúng tổ tiên, mâm cúng đất đai, mâm cúng trời phận, mâm cúng ngoài sân cho cô hồn âm binh. Những mâm cúng này không có lư hương, nhang được cắm vào ly, khúc chuối hoặc bụp dừa nước,… nhưng lúc nào cũng phải có trong đám giỗ.

4. Bắt đầu thực hiện lễ cúng

Khi mâm cúng đã bài biện xong thì chủ nhà hoặc con trai lớn thắp nhang trước để mời người đã khuất về ăn uống. Sau đó lần lượt con cháu đến thắp nhang và quỳ lạy 4 lạy trước bàn thờ để tỏ lòng thương nhớ người đã khuất. Nhang cháy đến nửa cây thì rút rượu trắng cúng và ít trà rồi lui nhang.

Thiet ke khong ten 9
Mâm cúng miền quê – Phong tục đám giỗ miền tây

Mâm cúng bài ra anh em con cháu quây quần ăn uống. Họ cụng với nhau vài chung rượu, kể lại công đức của người mất hoặc có khi đàm đạo chuyện cuộc sống, công việc,…Cũng tại đây, dòng họ giới thiệu, để ý cách kén rể, chọn dâu. Không ít cuộc hôn nhân hình thành sau những cuộc đám giỗ. Kết thúc là miếng bánh ngọt với chung trà, trái cây. Người về được chủ nhà gửi cho các cháu ở nhà thịt kho, bánh tét,..Ngày giỗ là ngày vừa cúng để tưởng nhớ người đã khuất vừa để trả ơn anh em, hàng xóm đã giúp đỡ mình trong cuộc sống

Hy vọng qua bài viết này các bạn sẽ có cái nhìn rõ hơn về đám giỗ miền tây nhé

xem thêm những video về Miền Tây của bọn mình tại kênh Youtube “Tui Là Người Miền Tây” nhé !